Granit i piaskowce

– podstawowe wskazówki doboru i stosowania

Ten artykuł ma na celu przekazanie najważniejszych informacji o produktach z kamienia naturalnego mających najbogatszą historię w budownictwie polskim czyli o piaskowcach i granitach. Granit i piaskowiec to kamienie doceniane przez szerokiego odbiorcę a przetwórstwo tych skał ma w Polsce bardzo bogatą tradycję. W ostatnich latach ofertę krajową znakomicie uzupełniają dostawcy z Ukrainy wzbogacając ofertę o kolory wcześniej trudno dostępne np. granity grafitowe.

Granity i piaskowce to szlachetne materiały stosowane do realizacji wielu inwestycji zarówno na wielką, jak i małą skalę. Odpowiednio przygotowany materiał kamienny dobrany pod względem struktury, barwy i właściwości spełnić może każde założenie projektanta i funkcje dla przyszłego użytkownika. Prawidłowo wykonane zadanie projektowe z użyciem kamienia naturalnego powinno dać inwestorowi gwarancję trwałości oraz zapewnić poczucie komfortu estetycznego i właściwie spożytkowanych nakładów.

Nasze działania na rynku kamieniarskim zmierzają w kierunku ułatwienia architektom, projektantom i przedsiębiorcom budowlanym w realizacji zamierzeń inwestorskich. Poprzez  wykorzystanie naszych informacji zdobytych  dzięki stałej współpracy z kopalniami i przetwórniami kamienia wydatnie skraca się droga do wyboru właściwego materiału, szybkiej możliwości zaprezentowania go inwestorowi i wdrożenia prac wykonawczych.

Prace projektowe poprzedzają najczęściej zgłaszane przez inwestora potrzeby i zarys funkcji. Projektant po odczytaniu intencji inwestora dobiera materiały i aranżuje całość założenia. Przygotowaliśmy ofertę dla granitów i piaskowców, która może w znacznym stopniu ułatwić prace projektowe. W tym celu skompletowaliśmy materiały według kilku kryteriów:

  • sposobu wykorzystania,
  • wykończenia powierzchni,
  • barwy,
  • właściwości materiału.

Sposób wykorzystania kamienia

Kamień naturalny można stosować zarówno do powierzchni poziomych jak i pionowych.  Sposób wykorzystania kamienia pozwala rozstrzygnąć czy ten sam rodzaj kamienia można zastosować do obu celów. Często napotyka się na problem doboru elewacji do posadzki, połączenia obu stref lub właściwego ich rozgraniczenia.  Wiąże się to w oczywisty sposób z kolejnymi kryteriami:

  • możliwości przetwórcze dla konkretnych kamieni,
  • reakcję materiału na proces obróbczy np. czy obróbka zapewniająca brak poślizgu na posadzce nie zniszczy koloru kamienia,
  • ocenę czy właściwości konkretnego kamienia nie dyskwalifikują go do określonego zamierzenia projektowego.

Opisując poszczególne materiały ujęte w zestawieniu staramy się jasno określić do czego dany kamień można wykorzystać.

Wykończenie powierzchni kamiennych

Granity i piaskowce  mogą być poddawane  bardzo podobnym procesom obróbczym, pomimo innych parametrów technicznych tych skał.

Szlifowanie, polerowanie, płomieniowanie, groszkowanie, obtaczanie (otaczanie), cięcie, łupanie czy piaskowanie to najczęściej stosowane zabiegi zmieniające strukturę powierzchni kamienia. W zależności od tego, jaki efekt chcemy uzyskać i jakim potrzebom ma służyć dany materiał wybieramy jedną z tych metod. Różnice dotyczą jedynie grubości poddawanych obróbce płyt i ograniczeniom, które wynikają ze zmiany właściwości podczas obróbki termicznej. Kamień do zastosowań poziomych zewnętrznych poddawany jest najczęściej płomieniowaniu, piaskowaniu lub obtaczaniu, aby nadać powierzchni antypoślizgową strukturę.  Szlifowanie i polerowanie dotyczy głównie realizacji pionowych.

Piaskowiec – zestawienie kolorów

Kolory piaskowca - zestawienie

Warto zauważyć, że dysponujemy piaskowcami, które dzięki doskonałym parametrom dają się polerować, co jest zjawiskiem rzadkim dla tego rodzaju kamienia. Piaskowce, które można polerować mają kolory:

  • biało- żółty
  • kremowy
  • biało-szary
  • ciemnoszary

Barwa kamienia

Kolor kamienia jest bardzo często podstawowym warunkiem wyboru materiału do realizacji projektu. Podjęliśmy szereg działań zmierzających do stworzenia takiej bazy produktowej, aby każda zamierzona inwestycja mogła zostać zrealizowana bez przeszkód. Dysponujemy możliwością obróbki kilku kolorów piaskowca i granitu. Preferujemy te skały (z określonych kamieniołomów), które dają wiele możliwości nadawania tym materiałom różnorodnej struktury powierzchni.  Istotną informacją jest fakt, że niektóre kamienie poddane obróbce termicznej zmieniają barwę i nie zawsze można ten zabieg zastosować. Warto zauważyć, że szczególny wpływ na barwę i ostateczny wygląd granitów ma również ich struktura budowy. Ważnym elementem w procesie projektowania jest fakt, że próbki materiałów dają tylko przybliżony pogląd na barwę i ustalania końcowe muszą być tuż przed realizacją inwestycji. Wówczas w zakładzie przetwórczym zgromadzone są bloki kamienia z których produkowane będą wyroby dla konkretnej inwestycji.

Granit – zestawienie kolorów

Kolory granitu - zestawienieNa zdjęciu nie prezentujemy najbardziej znanych – a u nas też oczywiście dostępnych – kolorów granitu polskiego np. szaro-rudego.

Właściwości materiałów

Piaskowce ze względu na właściwości i przydatność w budownictwie różnią się przede wszystkim zwartością budowy oraz zawartością kwarcytu. Cechy te decydują o sposobie obróbki, jakim można poddawać materiał i efekt końcowy, który jesteśmy w stanie uzyskać. Istotną cechą piaskowców jest ponadto zdolność do wielokierunkowego łupania oraz łatwość poddawania się szlifowaniu, a niekiedy i polerowaniu. Charakterystyczny dla piaskowców jest fakt, że ich stosowanie powinno być również wspierane przez właściwe metody montażu i impregnacji.

Granity różnią się również zdolnością do łupania, ale także zmiennymi parametrami w zakresie cięcia i obróbki termicznej. Poza tym istotną cechą granitów jest grubość ziarna z którego są zbudowane, wpływa to nie tylko na właściwości przetwórcze, ale również na jednolitość barwy i ostateczny efekt projektu.

Bardzo ważną cechą obu surowców jest względna zdolność do powtarzania zgodności partii kamienia produkowanego w różnym okresie. Do tego tematu należy podchodzić z dużą ostrożnością i właściwie planować potrzebne ilości materiału w toku projektowania, aby pozwolić przetwórcy na dobór zgodnych kolorystycznie skał.

Różnorodność postaci kamienia elewacyjnego sprzedawanego na rynku jest bardzo szeroka. Często kupujący stoi przed problemem zdefiniowania swoich potrzeb lub właściwego odczytania konkretnej oferty. Artykuł ten ma na celu uporządkowanie oferowanego materiału kamiennego przeznaczonego do różnych inwestycji w budownictwie, nie tylko kamienia elewacyjnego. Dla ułatwienia zdecydowaliśmy się na podział kamienia elewacyjnego, jaki jest stosowany przez sprzedawców.

Dzikówka

 (występuje też pod nazwą kamień łamany) to najprostsza postać kamienia używanego w budownictwie. Najczęściej spotykane w Polsce to piaskowce o różnym składzie mineralnym – czyli różnej twardości, kolorze i trwałości.

Ta postać kamienia pozyskiwana jest i sprzedawana w bardzo różnej postaci. Najczęściej to nieregularne małe bryły lub elementy zbliżone do płytek, ale o sporej różnicy w grubości. Charakterystyczną cechą dzikówki jest to, że żadna ze ścian nie jest obrobiona. Dawniej z kamienia takiego wykonywano mury cyklopowe, spotykane jeszcze w starych budowlach sakralnych, czy dworkach.

Najczęstsze zastosowanie to mury oporowe, słupki ogrodzeniowe, oblicówki ścian (wymaga zaplanowania przed budową murów), tzw. mury suche (w Polsce rzadko stosowane, czasem spotykane w gabionach), bruk dziki, ścieżki, oryginalne formy schodów i innych elementów zdobienia ogrodów.

Kamień ten często jest produktem ubocznym wielu kopalni, dlatego jego cena jest stosunkowo niska a sposób sprzedaży odbywa się najczęściej w tonach lub metrach sześciennych, rzadko w metrach kwadratowych. Elementem generującym cenę dzikówki jest najczęściej koszt transportu. Doradzamy więc zacząć poszukiwania od najbliższych źródeł zaopatrzenia lub tam, gdzie oferujący określa koszty dostawy.

Dzikówka jest często wystawiana „na wabia” przez wielu sprzedawców na aukcjach. Niska cena ma zwabić klientów, którzy nie orientują się do czego taki kamień się nadaje, a do czego nie. Naszym zdaniem nie warto go kupować by zastosować w roli kamienia elewacyjnego (znaczne wahania grubości skutkują wysokimi kosztami położenia). Znacznie lepszy do tych celów jest łupek.

Łupek

najbardziej rozpowszechniona postać kamienia elewacyjnego oraz kamienia na chodniki i podjazdy.  Pojawia się w ofertach pod różnymi nazwami: kamień płaski nieobrobiony, płytki kamienne, kamień łamany (raczej błędnie), płyty poligonalne i inne.

Nazwa łupek, określa sposób pozyskania i postać materiału skalnego (kamień odłupywany). Najczęściej spotykane w handlu to piaskowce i gnejsy. Ogólnie rzecz biorąc piaskowce to łupki osadowe, a gnejsy to łupki metamorficzne.

Łupki pozyskiwane są w postaci płyt o różnej grubości, bezpośrednio odsklepiane ze ściany skalnej.

Podobnie jak dzikówka, łupki mają wszystkie ściany nieobrobione, lecz najczęściej segreguje się je według grubości i wielkości, co wstępnie określa ich przeznaczenie.

Zastosowanie łupków w budownictwie jest bardzo szerokie dzięki ich właściwościom i płaskiej postaci. Łupki wykorzystuje się do zastosowań pionowych (kamień elewacyjny) i poziomych (kamień na chodniki, podjazdy). Pionowe to najczęściej elewacje ścian, oblicowanie murów i elementów ogrodzeń, obudowa kominów i oklejanie różnych elementów architektury przydomowej. Poziome to tarasy, podjazdy, ścieżki (w formie zwartej lub luźno leżące płyty kamienne), schody i pojedyncze, duże stopnie ogrodowe. Zastosowań może być oczywiście dużo więcej, wszystko zależy od  pomysłowości wykonawcy lub inwestora.

Ceny łupków osiągają różny poziom. Najbardziej uzasadnionym czynnikiem cenotwórczym jest wielkość płyt, mała tolerancja grubości i skład mineralny.

Im mniej płyt przypada na metr kwadratowy tym cena kamieni jest wyższa. Sprzedający rzadko określają ile płyt przypada na metr kwadratowy, choć to bardzo istotna informacja dla kupującego. Łatwo wówczas zaplanować inwestycję oraz oszacować czy kamień wart jest proponowanej przez sprzedawcę ceny.

Kolejny element to tolerancja grubości. Łupek z dobrego źródła dystrybucji charakteryzują niewielkie wahania grubości. Maksymalnie powinno to być około 1cm (czyli +/- 0,5cm), równie pożądaną praktyką dobrego sprzedawcy jest podanie takich parametrów. Istotą tego parametru jest  ilość zużytego kleju podczas układania płyt. Im mniej zróżnicowane płyty tym ilość zużytego kleju mniejsza. Wbrew pozorom to bardzo ważny czynnik cenotwórczy całej inwestycji.

Skład mineralny – bardzo istotny w przypadku piaskowców. Najcenniejsze to piaskowce kwarcowe, które dzięki dużej zawartości kwarcytu są twarde i bardzo trwałe. Niestety u nas rzadko występują i najczęściej są importowane. Właśnie piaskowce kwarcowe nadają się w Polsce na wszelkiego rodzaju realizacje pionowe (w szczególności na elewacje) i poziome. Spore wahania temperatur, częste zamarzanie i odmarzanie powierzchni powodują szkody w słabych piaskowcach i w konsekwencji wczesne ich zużycie. Piaskowce kwarcowe opierają się tym niekorzystnym czynnikom i mogą być z powodzeniem eksploatowane przez bardzo długi czas.

Odmienna jest budowa gnejsu, który jest skałą metamorficzną zbliżoną strukturą do marmuru czy granitu powoduje jego większą naturalną wytrzymałość. Do Polski sprowadza się różne rodzaje gnejsów, najbardziej cenione są gnejsy bałkańskie. Ważne aby sprzedawca gwarantował ich przydatność do określonych celów budowlanych, bowiem niektóre gatunki nie nadają się do naszych warunków atmosferycznych.

Gnejs nie jest w Polsce wystarczająco doceniony a to bardzo piękny kamień. Może być pozyskiwany w dużych płytach a dzięki swojej zwartej strukturze i chropowatej powierzchni świetnie nadaje się na tarasy i podjazdy o zwiększonej zdolności przenoszenia nacisku. Ceny gnejsu są porównywalne z piaskowcem a jego wymagania użytkowe, zwłaszcza konserwacja dużo mniej kłopotliwe. Oba te gatunki kamienia prezentujemy na naszej stronie i prowadzimy ich sprzedaż.

Zamykając opis łupka chcielibyśmy jeszcze wspomnieć o kamieniu surowo łupanym. Jest to już produkt rąk ludzkich, zwłaszcza dotyczy to granitu. Pozyskane w kopalni bloki skalne poddane zostają obróbce łupania dla celów użytkowych. W ten sposób wytwarza się np. kamień murowy czy oporniki granitowe (krawężniki) o strukturze surowej, dla tych odbiorców, którzy cenią sobie naturalne piękno nieobrobionych powierzchni.

Kamień cięty

To  kolejna kategoria kamieni powszechnie dostępnych w sprzedaży. Różnorodność tej grupy produktów jest bardzo bogata. Zależna głównie od ścian kamienia, które poddane zostały obróbce cięcia. Płyty formatowane to półprodukt o obciętych krawędziach i sprzedawany jako płytki o  konkretnych wymiarach. Strona licowa może być naturalna tak jak w łupku bądź cięta z bloku skalnego.

Dla konkretnych zastosowań płytki takie poddawane są dalszym obróbkom: płomieniowaniu, groszkowaniu, szlifowaniu, polerowaniu itp. Każdy rodzaj obróbki powoduje inne efekty wizualne a jednocześnie różne możliwości wykorzystania kamieni. Takie produkty kamienne wymagają często zaawansowanych technologii obróbczych a ich ceny osiągają kilkaset zł za metr kwadratowy.

Kamień cięty znajduje jednak wielu nabywców, którzy doceniają walory kamienia jako doskonałego materiału budowlanego.

Wszystkie opisane tu kategorie produktów kamiennych usiłują sprostać zapotrzebowaniu klientów na jedyny w swoim rodzaju obok drewna materiał, który pozwala nadać wznoszonym przez człowieka budowlom naturalny charakter. Właściwy kamień gwarantuje nam zawsze wysokie walory użytkowe, stwarza swoisty klimat i jest świadectwem dobrego gustu inwestora.

Wybór materiału, którego chcemy użyć do realizacji konkretnego założenia jest najtrudniejszym etapem planowania inwestycji. Aby zrobić to rozważnie trzeba odpowiedzieć sobie na kilka pytań i w miarę możliwości uzyskać na nie wyczerpujące odpowiedzi od potencjalnych dostawców.

Jeśli mamy wybrać kamień na elewację, to proponuję zrobić to według następującego schematu :

  1. Wybór koloru
  2. Określenie ilości potrzebnego materiału
  3. Wybór materiału – jak rozróżnić kamień dobry od złego,
  4. Wybór sprzedawcy – jak nie dać się złapać na kruczki sprzedawcy.

Kamień elewacyjny – wybór koloru

Kolor kamienia – trudno doradzać, jaki kolor kamienia wybrać, uzależnione jest to od różnych pomysłów. Najczęściej kierujemy się kolorem tej części elewacji, która nie będzie pokryta kamieniem. Pamiętać musimy jednak o pewnej zasadzie, która dotyczy kamienia – elementy nim wykonane służyć będą przez wiele lat, znacznie dłużej niż kolor ścian, które aktualnie mamy. Doradzam więc wybierać kolory uniwersalne i stonowane – piękno kamienia i tak będzie na pierwszym miejscu bez względu na jego kolor.

Zaczęliśmy od wyboru koloru, gdyż to on często narzuca rodzaj kamienia. Na rynku mamy dwa rodzaje kamienia elewacyjnego, które są szeroko dostępne: piaskowiec i gnejs. Kamienie te występują w postaci łupka, więc jak najbardziej nadają się na elewacje. Są też w ciekawej kolorystyce i pasują do różnorodnej architektury. Oba są odporne na warunki atmosferyczne. Zaś piaskowiec kwarcowy, który oferujemy należy do najtwardszych i najwytrzymalszych piaskowców.

Kamień elewacyjny –  określenie ilości

Jedną z ważniejszych kwestii jest zaplanowanie wielkości zakupu. Kamień kupujemy z naddatkiem jak glazurę czy terakotę. Naddatek jest na odpad. Odpadem są płyty przecięte, których już nie można wykorzystać. W przypadku kamienia dochodzi jeszcze kwestia „ścisłości” położenia. Można dotąd dobierać kamienie, aż odstęp między kładzionymi kamieniami będzie minimalny (co nie zawsze dobrze wygląda – nie mówimy to o kamieniu ciętym, który ma równe krawędzie). To oczywiście zwiększy ilość kamienia jaką trzeba kupić. W kamieniołomie układa się kamień na paletach, ale nie aż tak dokładnie.

Tu ważna uwaga, czy kupujemy na metry kwadratowe czy na wagę. Na metry to jakaś rozbieżność będzie, ale niewielka w powierzchni kupionej a położonej. Kupowanie na wagę oznacza, że kamień może być bardzo różnej grubości i powierzchnia ułożona może być dużo mniejsza niż chcieliśmy (czytaj dalej).

Podsumowując: kamień kupujemy na metry kwadratowe z naddatkiem 10-15% (nawet gdy zostanie nam 4 czy 5 m2  kamienia zawsze go gdzieś skutecznie wykorzystamy). Jeśli zabraknie nam choćby jeden metr stracimy cenny czas, a koszt dokupienia będzie dodatkowym wysokim obciążeniem.

Kamień elewacyjny – wybór materiału

Teraz kwestia najważniejsza – jak rozróżnić dziesiątki ofert, na które napotykamy i wybrać istotnie najlepszą cenę?  Aby odpowiedzieć na to pytanie musimy przejść do kolejnych kwestii.

Dokonując zakupu kamienia elewacyjnego kierujmy się trzema głównymi kryteriami (pomijamy tu kwestie transportu):

a) cena za m2,

b) tolerancja grubości płyt,

c) wielkość kamieni – format płyt.

Wbrew pozorom cena za  m2 jest tylko jedną ze zmiennych w całym koszcie. Dzieje się tak dlatego, że ostateczny wygląd naszej elewacji zależał będzie od tego czy została wykonana z „drobnicy” czyli małych formatów kamieni często sprzedawanych przez kamieniołom hurtownikom jako odpad. Jak rozpoznać taki kamień? To proste: cena na ogół nie przekracza 40zł/ma  palety przypominają worek skrępowany folią. Kamienie są na tyle małe, że prawie nie sposób ułożyć je w stos czyli po zdjęciu folii po prostu rozsypią się. Dobrej jakości kamień po zdjęciu folii, czy pasów spinających stoi na palecie stabilnie i można bez problemu zdejmować kolejne warstwy.

Tani kamień ma duże wahania grubości płyt, co automatycznie utrudnia dobre położenie i wymaga dużo więcej kleju przy kładzeniu.  Może to prowadzić do podniesienia ceny wykonania często o kilkanaście i więcej złotych za m2. Co więcej kleje mają narzucone przez producenta maksymalne grubości spoiny i aby stosować większość z nich potrzebny jest kamień o niewielkich wahaniach grubości. Dlatego w naszej ofercie podajemy, w jakim przedziale grubości będą się mieściły sprzedane kamienie.

I kolejna kwestia – wielkość płyt kamiennych. Tu zależność jest prosta. Im większa płyta tym droższy kamień. Ponadto ważna jest deklarowana ilość kamienia na jeden metr kwadratowy. Czasami jest to średnia ilość w warstwie, czasami maksymalna liczba kamieni.

Kamień elewacyjny – wybór sprzedawcy

Wybór kamienia wstępnie zawęża nam potencjalnych sprzedawców. Kolejny krok to wybór jednego z nich. Dostawca kamienia to bardzo ważny element naszych wyborów. Powinien spełniać kilka kryteriów:

  • wiarygodność,
  • wiedza na temat sprzedawanego kamienia,
  • komunikacja, szczególnie własna strona internetowa z jasno zdeklarowaną ofertą.

Wiarygodność

Sprzedawca musi być wiarygodny. Powinien posiadać punkty sprzedaży, w których można na żywo obejrzeć kamień lub dać nam szansę zapoznania się z towarem poprzez wysyłkę próbki, która będzie realnie reprezentować towar otrzymany w dostawie. Ważne też jest to czy sprzedawca potrafi realnie określić termin dostawy.

Wiedza

Dostawca powinien orientować się w asortymencie i skutecznie doradzić wybór właściwego kamienia do planowanej inwestycji. W serwisach aukcyjnych można spotkać dostawców, którzy nigdy nie mieli do czynienia z praktycznymi aspektami kładzenia kamienia elewacyjnego.

Komunikacja

Wszelkie informacje na temat sprzedawanego towaru zamieszczać na stronie internetowej, która powinna być świadectwem jego czynnego udziału w rynku i komunikacji z klientem. Zwracajmy też uwagę na to, czy sprzedawca jasno określa czy cena jest ceną netto czy brutto.

Reasumując nie porywajmy się na super promocje – to na ogół słaby gatunkowo kamień odpadowy.

W wielu aukcjach często napotykamy na bardzo niskie ceny – jest to najczęściej stosowana pułapka na klienta. Dopiero w rozmowie telefonicznej okazuje się, że materiał, który naprawdę nadaje się do naszej elewacji jest dwukrotnie droższy. Pytajmy o formaty płyt i tolerancję ich grubości. Negocjujmy z wiarygodnym dostawcą posiadającym wyczerpująco sformułowaną ofertę.

 Powodzenia!